Wat zijn certificaten? Dit moet je weten

Bas van Leeuwen

Certificaten zijn officiële bewijsstukken die aantonen dat iemand, iets of een organisatie aan bepaalde eisen voldoet. Ze bestaan in veel vormen: van een papiertje dat je opleiding bevestigt tot een digitaal bestand dat de veiligheid van een website garandeert. Wat certificaten precies inhouden, hangt sterk af van de situatie waarin je ze tegenkomt.

Wat zijn certificaten precies?

Een certificaat is een verklaring van een betrouwbare partij. Die partij zegt: “Wij hebben gecontroleerd dat dit klopt.” Dat kan een school zijn die bevestigt dat jij een cursus hebt afgerond. Maar het kan ook een digitale organisatie zijn die bevestigt dat een website echt is wie hij zegt te zijn.

Certificaten bestaan al heel lang in de papieren wereld. Denk aan een rijbewijs, een diploma of een keurmerk. In de digitale wereld hebben certificaten een andere vorm, maar hetzelfde doel: vertrouwen geven.

Welke soorten certificaten bestaan er?

Er zijn grofweg drie soorten certificaten die je veel tegenkomt.

  • Persoonlijke certificaten: Hiermee bewijs je dat jij een opleiding, cursus of training hebt gevolgd en succesvol hebt afgerond. Voorbeelden zijn een certificaat van een EHBO-cursus of een taalcertificaat.
  • Keurmerk- en kwaliteitscertificaten: Bedrijven of producten kunnen een certificaat krijgen als ze voldoen aan bepaalde kwaliteitsnormen. Denk aan ISO-certificeringen voor bedrijfsprocessen of keurmerken voor voedingsveiligheid.
  • Digitale certificaten: Dit zijn elektronische bestanden die de identiteit van een website, server of gebruiker bevestigen. Ze zorgen er ook voor dat gegevens veilig worden verstuurd over het internet.

Hoe werkt een digitaal certificaat?

Een digitaal certificaat is een elektronisch bestand dat is gekoppeld aan een organisatie of een website. Het bevat informatie over wie de eigenaar is, welke partij het certificaat heeft uitgegeven en hoe lang het geldig is.

Wanneer je een website bezoekt met een slotje in de adresbalk, zie je een digitaal certificaat aan het werk. Dat certificaat bevestigt twee dingen: de website is echt wie hij beweert te zijn, en de verbinding tussen jouw browser en de website is versleuteld. Niemand kan dus zomaar meekijken met wat je verstuurt.

Digitale certificaten worden uitgegeven door zogenoemde certificaatautoriteiten. Dat zijn vertrouwde organisaties die controleren of de aanvrager echt bestaat en betrouwbaar is.

Wat is het verschil tussen DV, OV en EV certificaten?

Bij digitale certificaten voor websites zijn er verschillende niveaus van controle.

  • DV (Domain Validation): De certificaatautoriteit controleert alleen of de aanvrager eigenaar is van de domeinnaam. Dit is het eenvoudigste niveau.
  • OV (Organization Validation): Hier wordt ook gekeken of de organisatie achter de website echt bestaat. Er vindt dus een strengere controle plaats.
  • EV (Extended Validation): Dit is het hoogste niveau. De controle is het uitgebreidst en de identiteit van de organisatie wordt grondig geverifieerd.

Hoe hoger het niveau, hoe meer vertrouwen een certificaat geeft aan bezoekers van een website.

Waarom zijn certificaten belangrijk?

Certificaten geven vertrouwen. In de offline wereld helpen ze je te bewijzen dat je ergens goed in bent of aan bepaalde regels voldoet. In de digitale wereld beschermen ze je gegevens en zorgen ze ervoor dat je weet met wie je echt te maken hebt.

Zonder digitale certificaten zou het internet een stuk onveiliger zijn. Criminelen zouden makkelijker neppe websites kunnen opzetten die eruitzien als echte. Met certificaten kun je dat risico verkleinen.

Voor bedrijven zijn certificaten ook zakelijk gezien waardevol. Ze laten zien dat een organisatie serieus is, kwaliteit levert en verantwoordelijk omgaat met gegevens van klanten.

Zo check je of een website een geldig certificaat heeft

  • Kijk naar de adresbalk van je browser. Zie je “https” in plaats van “http”? Dan is er een certificaat actief.
  • Zoek naar een slotje of vergelijkbaar icoontje naast de websitenaam in de adresbalk.
  • Klik op dat slotje om meer informatie te zien over het certificaat, zoals wie het heeft uitgegeven en tot wanneer het geldig is.
  • Controleer of de naam in het certificaat overeenkomt met de website die je bezoekt.
  • Let op waarschuwingen van je browser. Als een certificaat verlopen of onbetrouwbaar is, geeft je browser meestal een duidelijke melding.

Certificaten in het dagelijks leven

Certificaten spelen een grotere rol in je dagelijks leven dan je misschien denkt. Als je online bankiert, gebruikmaakt van een webshop of inlogt bij een overheidswebsite, zijn digitale certificaten actief op de achtergrond. Ze zorgen ervoor dat jouw gegevens veilig blijven.

En in de offline wereld zijn certificaten ook overal. Van je rijbewijs tot een voedselveiligheidskeurmerk op een product: ze geven je informatie en vertrouwen. Weten wat certificaten zijn, helpt je om bewustere keuzes te maken, zowel online als offline.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is een certificaat geldig?
De geldigheidsduur van een certificaat verschilt per type. Digitale certificaten voor websites zijn vaak één of twee jaar geldig en moeten daarna worden verlengd. Persoonlijke certificaten voor opleidingen hebben vaak geen vervaldatum, maar sommige vakgebieden vragen om periodieke hernieuwing om je kennis up-to-date te houden.

Wie geeft digitale certificaten uit?
Digitale certificaten worden uitgegeven door certificaatautoriteiten. Dat zijn organisaties die zijn erkend als betrouwbare partij. Zij controleren de aanvrager en geven vervolgens het certificaat uit. Browsers en besturingssystemen hebben een lijst van erkende certificaatautoriteiten die zij vertrouwen.

Wat gebeurt er als een certificaat verloopt?
Als een digitaal certificaat verloopt en niet wordt verlengd, geeft je browser een waarschuwing wanneer je de website probeert te bezoeken. De website zelf kan nog gewoon werken, maar je browser laat je weten dat de verbinding mogelijk niet veilig is. Websitebeheerders moeten het certificaat dan zo snel mogelijk vernieuwen.

Kan een certificaat worden vervalst?
Een legitiem digitaal certificaat is erg moeilijk te vervalsen, omdat het wordt uitgegeven door een erkende certificaatautoriteit en cryptografisch is beveiligd. Toch kunnen criminelen proberen neppe certificaten te gebruiken of domeinnamen te registreren die sterk lijken op bekende websites. Controleer daarom altijd de volledige domeinnaam in de adresbalk.