De gemiddelde snelheid bereken je door de afgelegde afstand te delen door de tijd: snelheid = afstand ÷ tijd. Rijd je 180 kilometer in 2 uur, dan is je gemiddelde snelheid 90 km/u. Zo eenvoudig is de basisformule, maar er zijn een paar dingen waar je op moet letten.
De formule voor gemiddelde snelheid berekenen
De formule die je gebruikt is:
Gemiddelde snelheid (v) = afstand (d) ÷ tijd (t)
Zorg dat je afstand en tijd in dezelfde eenheden gebruikt. Wil je de snelheid in km/u? Dan zet je de afstand in kilometer en de tijd in uren. Wil je m/s? Dan gebruik je meters en seconden.
| Wat je weet | Formule |
|---|---|
| Afstand en tijd | Snelheid = afstand ÷ tijd |
| Snelheid en tijd | Afstand = snelheid × tijd |
| Afstand en snelheid | Tijd = afstand ÷ snelheid |
De drie varianten hangen samen. Weet je twee van de drie grootheden, dan kun je de derde altijd uitrekenen.
Stap voor stap een berekening uitwerken
Stel: je fietst 45 kilometer en dat kost je 3 uur. Wat is je gemiddelde snelheid?
- Afstand: 45 km
- Tijd: 3 uur
- Snelheid: 45 ÷ 3 = 15 km/u
Nog een voorbeeld: je loopt 10 kilometer in 1 uur en 15 minuten. Let op: 1 uur en 15 minuten is niet 1,15 uur. Je moet de minuten omzetten naar een decimaal getal. 15 minuten is een kwartier, dus 0,25 uur. De totale tijd is 1,25 uur. Snelheid = 10 ÷ 1,25 = 8 km/u.
De veelgemaakte fout: minuten omzetten naar uren
De meest voorkomende fout bij het berekenen van de gemiddelde snelheid is het verkeerd omzetten van tijd. Minuten zijn geen decimale uren. Gebruik deze omrekening:
- 15 minuten = 0,25 uur
- 20 minuten = 0,33 uur (afgerond)
- 30 minuten = 0,50 uur
- 45 minuten = 0,75 uur
Een snelle truc: deel het aantal minuten door 60. Zo krijg je direct het decimale getal dat je in de formule kunt invullen.
Gemiddelde snelheid bij meerdere stukken
Soms leg je een route af in stukken met verschillende snelheden. Stel: je rijdt 60 km op 120 km/u, en daarna 60 km op 60 km/u. Wat is je gemiddelde snelheid over de hele route?
De valkuil hier is om simpelweg 120 en 60 te middelen tot 90 km/u. Dat klopt niet. Je moet de totale afstand delen door de totale tijd.
- Eerste stuk: 60 km op 120 km/u = 0,5 uur
- Tweede stuk: 60 km op 60 km/u = 1 uur
- Totaal: 120 km in 1,5 uur
- Gemiddelde snelheid: 120 ÷ 1,5 = 80 km/u
Dit heet het harmonisch gemiddelde. Het resultaat ligt altijd dichter bij de lagere snelheid, omdat je daar meer tijd mee kwijt bent.
Eenheden omrekenen: km/u naar m/s en andersom
In de natuurkunde werk je vaak met m/s in plaats van km/u. Omrekenen is eenvoudig:
- km/u naar m/s: deel door 3,6
- m/s naar km/u: vermenigvuldig met 3,6
Rijdt iemand 90 km/u? Dan is dat 90 ÷ 3,6 = 25 m/s. Handig om te weten bij natuurkundevraagstukken.
De formule voor gemiddelde snelheid berekenen is kort samen te vatten: deel altijd de totale afstand door de totale tijd, zorg dat je eenheden kloppen, en pas op met het optellen van minuten als uren. Doe je dat goed, dan gaat de berekening bijna altijd in één keer raak.
