De inhoud van een tank berekenen doe je door de juiste formule te kiezen op basis van de vorm van de tank. Een rechthoekige tank bereken je met lengte × breedte × hoogte, een cilindervormige tank met π × straal² × hoogte. Het resultaat geeft je de inhoud in kubieke meter (m³) of liter. Hieronder vind je de formules, rekenvoorbeelden en handige tips voor de meest voorkomende tankvormen.
Inhoud berekenen per tankvorm
Tanks komen in veel vormen voor: rechthoekig, cilindrisch, bolvormig of als een liggende cilinder. Welke formule je gebruikt, hangt volledig af van de vorm. Gebruik je de verkeerde formule, dan klopt je uitkomst niet, hoe zorgvuldig je ook meet.
- Rechthoekige tank (balk): inhoud = lengte × breedte × hoogte
- Cilindervormige tank (staand of liggend): inhoud = π × straal² × hoogte (of lengte bij liggend)
- Bolvormige tank: inhoud = (4/3) × π × straal³
- Conische tank (kegelvorm): inhoud = (1/3) × π × straal² × hoogte
De straal is de helft van de diameter. Meet je een cilindertank met een buitendiameter van 80 cm, dan is de straal 40 cm (0,40 m). Vul altijd meters in als je het resultaat in m³ wilt, of centimeters als je naar liters omrekent via de factor 1000.
Rekenvoorbeelden voor veelgebruikte tankvormen
Rechthoekige watertank: Stel, je hebt een tank van 2 meter lang, 1 meter breed en 1,5 meter hoog. De inhoud is dan 2 × 1 × 1,5 = 3 m³. Eén kubieke meter staat gelijk aan 1000 liter, dus deze tank heeft een inhoud van 3000 liter.
Staande cilindertank: Een opslagtank met een diameter van 1,20 m en een hoogte van 2 m. De straal is 0,60 m. Inhoud = 3,1416 × 0,60² × 2 = 3,1416 × 0,36 × 2 = 2,26 m³, ofwel circa 2260 liter.
Liggende cilindertank: Dezelfde formule geldt, maar nu gebruik je de lengte van de tank in plaats van de hoogte. Een tank met diameter 1 m en lengte 3 m heeft een inhoud van 3,1416 × 0,50² × 3 = 3,1416 × 0,25 × 3 = 2,36 m³, ofwel circa 2360 liter.
Bolvormige tank: Een bolvormige gasopslagtank met een diameter van 2 m (straal = 1 m) heeft een inhoud van (4/3) × 3,1416 × 1³ = 4,19 m³, ofwel circa 4190 liter.
Van m³ naar liter omrekenen
De uitkomst van je berekening is in kubieke meter als je alle maten in meters invult. Om van m³ naar liters te gaan, vermenigvuldig je met 1000. Werk je in centimeters, dan is de uitkomst in cm³ en deel je door 1000 om liters te krijgen. Werk je in millimeters, deel dan door 1.000.000.
| Eenheid ingevoerd | Uitkomst in | Omrekenen naar liter |
|---|---|---|
| Meter (m) | m³ | × 1000 |
| Centimeter (cm) | cm³ | ÷ 1000 |
| Millimeter (mm) | mm³ | ÷ 1.000.000 |
Veelgemaakte fouten bij het berekenen van tankinhoud
Een veelgemaakte fout is het verwarren van diameter en straal. De formules voor cilindrische en bolvormige tanks vragen altijd om de straal, niet de diameter. Meet je de buitenkant van een tank, dan is de straal precies de helft van die meting.
Een andere valkuil is de wanddikte. De binnenmaat van een tank is kleiner dan de buitenmaat. Voor een nauwkeurige berekening van de werkelijke inhoud gebruik je altijd de binnenmaten. Bij dikkere staalplaat of betonnen tanks kan dat verschil oplopen tot enkele centimeters, wat bij grote tanks merkbaar invloed heeft op de uitkomst.
Tot slot: tanks zijn zelden voor 100% te vullen. Houd rekening met een vulgraad van circa 90 tot 95 procent in de praktijk, afhankelijk van het gebruik en veiligheidseisen. De berekende inhoud is de theoretische maximale inhoud bij volledige vulling.
Gedeeltelijk gevulde tank berekenen
Soms wil je weten hoeveel vloeistof er in een tank zit als die niet vol is. Bij een rechthoekige tank is dat eenvoudig: bereken de inhoud op basis van de werkelijke vloeistofhoogte in plaats van de totale tankhoogte. Staat er 60 cm water in een tank van 2 × 1 × 1,5 m, dan is de inhoud 2 × 1 × 0,60 = 1,2 m³ (1200 liter).
Bij een liggende cilindertank is de berekening bij gedeeltelijke vulling ingewikkelder, omdat de doorsnede van de vloeistof geen volledige cirkel is. Daarvoor gebruik je een segmentformule, of je zoekt een online rekentool op die dit automatisch berekent op basis van de vulhoogte en de tankdiameter.
Met de juiste formule en accurate binnenmaten kom je altijd tot een betrouwbare berekening van de tankinhoud. Controleer altijd of je meter of centimeter hebt gebruikt, en pas dan pas de omrekening naar liters toe.
